BÖLÜM 3

LİSTELER

Liste bir veri yapısıdır. Klasik anlamda dizilerin (arrays) yerini alan bir yapıdır ancak çok daha işlevseldir. Basit bir listeyi, değişkene köşeli parantez içinde çift tırnaklar arasında verilen değerlerle atayabiliriz.

Normalde len fonksiyonu, bir stringin uzunluğunu belirtirken içine değerler atanmış bir liste değişkeninin içindeki veri sayısını söyler. Liste içindeki herhangi bir verinin dönüşünü sağlamak için indis (endeks) numarasını kullanırız. Değişkene yüklenmiş liste 0. Veriden başlar ve birinci, ikinci… indis değerlerini alır. Aşağıda vereceğimiz örnekte indis değerine göre aldığımız yanıtı da inceleyin. Eğer dizideki eleman sayısından fazla bir indeks numarası girdiyseniz bu defa Python size bir hata mesajı gönderecek ve istediğiniz index numarasının alan dışında (out of range) kaldığı mesajını verecektir.

Öncelikle 3. Satırdaki komutla listemizin sınıf tipinin list olduğunu görüyoruz.  

4.satırdaki komutla aldığımız ikinci çıkışta renkler değişkenine yüklenmiş listeyi alıyoruz.

Len fonksiyonunu hatırlamak için değişkenin içindeki karakter sayısını yani verinin uzunluğunu ölçüyoruz. (6.satır)

Ancak 7.satırdaki komutla listeler için len fonksiyonun nasıl kullanıldığını görüyoruz. Anlaşıldığı üzere len fonksiyonu liste değişkenlerinin içinde depolanmış veri sayısını geri döndürüyor. (dönen değer = 5)

Ardından son grupta tıpkı uzun string verilerde olduğu gibi listede depolu verileri parçalı bir şekilde nasıl alabiliriz kısmını görüyorsunuz. Her bir komutun yanında nasıl çalıştığı açıklanırken sağ tarafa da çıkışları görebilirsiniz.

Listeler üzerinde yapılan işlemler

Append/Insert/Remove/Pop/Reverse Metodları, liste veriler üzerinde işlem yapmak için kullandığımız metotları örnekleyelim.

renkler=["mor","siyah","beyaz","mavi","yeşil"]

append, liste verisinin en sonuna veri eklemek için kullanılır.

renkler.append(“gri”) >>> renkler değişkenine yüklenmiş serinin en sonuna “gri” eklenir. Böylece renkler değişkeni yeni elemanını bünyesine katmış olur. Bundan sonra yapılacak her işlem de bu eleman da listede olacaktır.

insert, liste verisinde seçtiğimiz bir araya veri ekler. İlk önce kaçıncı indekse eklemek istediğimizi belirtiriz ardından yeni elemanı tırnak içinde ekleriz.

renkler.insert(0,”gri”)   >>> 0.index yani en başa gri elemanını ekle demek. Böylece geri kalan elemanlar da olduğu yerlerde listelenirler. Aynı verinin tekrarlanmaması diye bir durum söz konusu değil. Biz burada gri elemanını iki defa listeye eklemiş olduk. Bir tanesi en sonda diğeri en başta listelenecektir.

Her defasında tek bir veri ile işlem yapabileceğimizi unutmayalım. Yani tek bir eleman ekleyebiliriz, tek bir eleman araya sokabiliriz.

remove, metodu ile herhangi bir veriyi listeden çıkarabiliriz. Eğer listede aynı veriden iki tane varsa ilk gördüğünü listeden çıkaracaktır. Yukarıdaki örneklerimizde insert metodu ile gri verisini 0.indise koymuştuk. Aşağıdaki komutla o veri silinmiş olacak.

renkler.remove(“gri”)

extend, metodu ile listeye birden fazla eleman ekleyebiliyoruz. Örneğin bir baka değişkende birden fazla eleman varsa önceki listeye sadece elemanları eklemek için kullanırız extend metodunu. Eğer append metodu ile liste barındıran başka bir değişkeni eklemeye kalkarsak bu defa onları da ayrı bir grup halinde görürüz. Yani iki ayrı veri seti olduğu karşımıza çıkar. Ancak extend metodu ikinci değişkenin sadece elemanlarını alır ve eklemek istediğimiz değişkene ekler.

pop metodu ile listenin en son elemanı silinir. Değişken.pop() komutu değişkendeki verilerden en sonuncusunu siler ama bu metot silinen veriyi bir başka değişkene aktarabilme özelliğine sahiptir. Bunu komutu kullanacağınız anda bir değişkene atayarak yapmalısınız. Örneğin; silinenveri=renkler.pop() komutu hem renkler listesinden son veriyi siler ve neyi sildiğini silinenveri değişkenine yükler.  Eğer arka arkaya önce renkler.pop() komutunu ardından da değişken=renkler.pop() komutunu kullanırsanız bu defa ikinci silinen veriyi kaydetmiş olursunuz. Unutmayın pop metodu anında son veriyi silerken bir değişkene atama şansı verir.

Bir sonraki yazımızda liste konusunun diğer komutlarına ait örnekler işleyeceğiz. 

Levent Aslan